Gmina Chorkówka

POŁOŻENIE GEOGRAFICZNE

Gmina Chorkówka jest gminą wiejską leżącą w południowo- wschodniej części Polski w województwie Podkarpackim, w Powiecie Krośnieńskim. Gmina położona jest w dorzeczu Jasiołki i Iwełki.. środkowa i południowa część leży na Pogórzu Środkowo – Beskidzkim ( subregion Pogórza Jasielskiego), a północna część gminy znajduje się w Kotlinie Jasielsko – Krośnieńskiej. Od północy Chorkówka graniczy z gminą Jedlicze oraz Krosnem, od wschodu z gminą Miejsce Piastowe, od południa z gminą Dukla, od zachodu z gminami Powiatu Jasielskiego – Tarnowcem i Nowym Żmigrodem. W skład Gminy Chorkówka wchodzi 14 miejscowości: Bóbrka, Chorkówka, Draganowa, Faliszówka, Kobylany, Kopytowa, Leśniówka, Machnówka, Poraj, Sulistrowa, Szczepańcowa, Świerzowa Polska, Zręcin, Żeglce. Powierzchnia gminy wynosi 77,62 km² , w tym 72% przypada na użytki rolne, a 18% stanowią lasy. Liczba mieszkańców wynosi 13.250 osób, a gęstość zaludnienia 169 os./ km².

HISTORIA

Najstarsze ślady bytności człowieka na terenie obecnej gminy Chorkówka sięgają neolitu ( 4200 – 1700 p.n.e.). Istniało tu osadnictwo, reprezentujące kulturę łużycką. W IX w. wsie wchodzące w skład dzisiejszej gminy stanowiły osady królewskie ( Szczepańcowa), kościelne ( Bóbrka, Kopytowa, Machnówka, Zręcin) oraz szlacheckie ( Chorkówka, Draganowa, Faliszówka, Kobylany, Leśniówka, Poraj, Sulistrowa, Świerzowa Polska, Żeglce).
Znaczący postęp gospodarczy nastąpił w II poł. XIX w. ze względu na szybki rozwój górnictwa naftowego. Z inspiracji Ignacego Łukasiewicza i Tytusa Trzecieskiego zaczęto wykorzystywać ropę naftową, występującą m.in. na terenie Bóbrki, do celów gospodarczych. W 1854 zaczęto poszukiwania złóż ropy naftowej. W ten sposób powstała pierwsza na świecie kopalnia, a następnie rafineria ropy naftowej. Bóbrka i Chorkówka stały się w tym czasie znaczącym ośrodkiem gospodarczym.
W 1904 r. spłonęła rafineria, skutkiem czego spadła produkcja. Nastąpiło zubożenie ludności i masowe emigracje. W czasie II wojny światowej tereny te uległy ogromnym zniszczeniom materialnym, a na terenie gminy toczyły się ciężkie walki. Działały tutaj komórki Związku Walki Zbrojnej, Straży Chłopskiej, a akcje przeprowadzały odziały Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich.

SOŁECTWA

Bóbrka: powierzchnia sołectwa – 857,63 ha; ludność – 800 osób. Na terenie miejscowości znajduje się: Skansen – Muzeum Przemysłu Naftowego; neogotycki kościół z 1905 r. (zdj. nr 1); zabytkowy cmentarz; obelisk poświęcony żołnierzom czechosłowackim poległym w 1944 r.

Chorkówka: powierzchnia sołectwa - 436,28 ha; ludność - 814 osób. Aktualnie w Chorkówce znajdują się: Urząd Gminy, Dom Kultury, Gminne Centrum Informacji, Bank Spółdzielczy, Ośrodek Zdrowia, Apteka, Biblioteka Gminna oraz zabytki – obelisk ku czci Ignacego Łukasiewicza (zdj. nr 2).

Draganowa: powierzchnia sołectwa - 487,68 ha; ludność 575 osób. Miejscowość istnieje od 1366 roku. Legenda głosi, że nazwa wsi pochodzi od budowy nowej drogi.

Faliszówka: powierzchnia sołectwa - 564,62 ha; ludność – 793 osoby. Wieś założona w XV wieku. Malowniczo położona w wąwozach i dolinach Pogórza Jasielskiego.
Kobylany: powierzchnia sołectwa – 1089,29 ha; ludność - 1051 osób. Na terenie miejscowości znajduje się: dwór wraz z parkiem; kościół NMP z 1775 r. z bogatym wyposażeniem ( m.in. płyta nagrobna Mikołaja z Kobylan z ok 1516 r., gotycka chrzcielnica kamienna, prospekt organowy z ok. 1700 r., rokokowa ambona z II poł. XVII w.)

Kopytowa: powierzchnia sołectwa – 891,29 ha; ludność 1380 osób. Wieś wymieniana w źródłach historycznych już w 1277 r., kiedy należała do klasztoru koprzywickiego. Jest trzecią co do wielkości miejscowością gminy.

Leśniówka: powierzchnia sołectwa – 324,26 ha; ludność 547 osób. Wieś wzmiankowana w 1377 r. jako Leszczyna. Atrakcyjne położenie wśród otaczających ja lasów stwarza duże możliwości rozwoju jako miejscowość letniskowa.

Machnówka: powierzchnia sołectwa – 214,78; ludność – 286 osób. Najmniejsza wieś gminy położona w dolinie Jasiołki, wzmiankowana w źródłach historycznych w XII w. będąc własnością opactwa Cystersów Koprzywickich.

Poraj: powierzchnia sołectwa – 265,79 ha; ludność – 308 osób. Niewielka wieś malowniczo położona wśród lasów, na trasie Krosno – Toki. Najprawdopodobniej została założona w XVII w. przez ród Męcińskich herbu Poraj.

Sulistrowa: powierzchnia sołectwa – 319,22 ha; ludność – 381 osób. Niewielka wieś wzmiankowana już w 1229 r. W XV znajdował się w niej folwark rycerski.

Szczepańcowa: powierzchnia sołectwa – 493,50 ha; ludność 1201 osób. Wieś lokowana na prawie magdeburskim na pocz. II poł. XIV w., zwana niegdyś Szczepańcową Wolą. Pod koniec XIX w. mieszkańcy zasłynęli z dobrze rozwiniętego przemysłu piekarniczego.

Świerzowa Polska: powierzchnia sołectwa – 400,85 ha; ludność – 2015 osób. Wieś wzmiankowana w 1419 r. W pierwszych latach XIX w. Świerzową wraz z Polanką nabył Jan Trzecielski. Obecnie jest drugą co do wielkości miejscowością gminy.

Zręcin: powierzchnia sołectwa – 606,43 ha; ludność 2077 osób. Najstarsza osada gminy, wzmiankowana w 1277 r. Na terenie miejscowości znajduje się: neogotycki kościół (zdj. nr 3), w którym znajdują się popiersia oraz epitafia inskrypcyjne fundatorów ( Klobassy i Ignacego Łukasiewicza); grób I. Łukasiewicza na miejscowym cmentarzu.

Żeglce: powierzchnia sołectwa – 849,15 ha; ludność – 1022 osób. Wieś, z którą związana jest legenda, wg której w czasach kiedy miejsce to nie było zamieszkałe, właściciel tych terenów rzekł, że może się tutaj osiedlić, kto chce. Znalazł się pewien człowiek, który powiedział, że chce. W ten sposób powstały Żechce, późniejsze Żeglce.

OŚWIATA

a) baza oświatowa Gminy Chorkówka
Na terenie gminy funkcjonuje 12 Szkół Podstawowych oraz 3 Przedszkola. W dwóch nowo wybudowanych Gimnazjach – w Świerzowej Polskiej i Zręcinie – uczy się ok. 650 gimnazjalistów. Ponadto istnieje Zespół Szkół Publicznych w Kopytowej ( S.P. i Gimnazjum), do którego na zajęcia uczęszcza 223 uczniów.

b) cykliczne imprezy kulturalno – artystyczne
Biesiada Karpacka
Impreza zaliczana do największych wydarzeń kulturalnych regionu. W trakcie Biesiady odbywają się m.in. prezentacje Zespołów Folklorystycznych i Tanecznych Euroregionu Karpackiego, Targi Rzemiosła ( prezentacja wyrobów rękodzielniczych: ikony, rzeźby, hafty, serwety, koronki klockowe, obrazy na szkle, wiklina). Ogromną atrakcją jest prezentacja połączona z degustacją Kuchni Regionalnej. Wieczorem na scenie prezentują się kabaret oraz znany i lubiany zepół z czołówki polskiej sceny muzycznej.

Karpacka Wielkanoc
To druga, co do wielkości impreza kulturalna, na której można zobaczyć tradycyjne stoły wielkanocne przygotowane przez działające Koła Gospodyń Wiejskich oraz stowarzyszenia i organizacje pozarządowe, posmakować świątecznych potraw i wypieków, a także obejrzeć dekoracje i ozdoby wielkanocne przygotowane przez uczniów tutejszych szkół.

Dni Kultury Romskiej
Impreza propagująca kulturę i obyczaje Romów, przegląd muzyki, tańców cygańskich.

Zespoły:
Zespół Śpiewaczy ,,Bobrzanie'' z Bóbrki utworzony w 2007 r. przy Kole Gospodyń Wiejskich w Bóbrce
Repertuar: piosenki biesiadne, ludowe, kolędy.
Ludowy Zespół Pieśni i Tańca ,,Bobrzanie'' z Bóbrki
Repertuar: tańce regionalne, tańce regionu krośnieńskiego, tańce narodowe
Zespół ,,Chorkowianie” z Chorkówki utworzony w 2000 r. przy Kole Gospodyń Wiejskich w Chorkówce.
Repertuar: piosenki biesiadne, skecze, kolędy.
Zespół Śpiewaczy ,,Jutrzenka'' z Kopytowej utworzony w 2008 r. przy Kole Gospodyń Wiejskich w Kopytowej
Repertuar: piosenki biesiadne, miłosne i ludowe, kolędy.
Zespół śpiewaczy ,, Nadzieja” ze Zręcina założony w 1999 r.
Repertuar: piosenki biesiadne, miłosne i ludowe, kolędy.
Zespół ,, Seniorzy” działający od 1992 r. przy Kole Emerytów i Rencistów w Świerzowej. Repertuar: piosenki biesiadne, kolędy, kabaret.

Młodzieżowy Zespół Taneczny ,, Omega” z Chorkówki utworzony w 2006 r.
Repertuar: układy taneczne dance
Dziecięcy Zespół Taneczny
Repertuar: taniec towarzyski

SPORT

Na terenie Gminy Chorkówka funkcjonują następujące Ludowe Kluby Sportowe:
LKS Nafciarz Bóbrka
LKS Nafta Chorkówka
LKS Sparta Draganowa
LKS Orzeł Faliszówka
LKS Victoria Kobylany
LKS Polonia Kopytowa
LKS Jasiołka Świerzowa
LKS Tęcza Zręcin
LKS Błękitni Żeglce

oraz Uczniowskie Kluby Sportowe:
UKS Victoria Kobylany
UKS Leśniówka
UKS Orlik Zręcin
UKS Legia Zręcin
UKS Jasiołeczka Świerzowa

OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA

Na terenie gminy działa 15 jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych. Dwie jednostki, OSP Kobylany i OSP Szczepańcowa, włączone są do krajowego systemu ratownictwa gaśniczego, co wiąże się z działaniem tych jednostek poza terenem gminy i Powiatu Krośnieńskiego. Najstarsze jednostki z terenu gminy obchodziły już swój 100 jubileusz powstania.

WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA

W dniu 19 lipca 2003 r. uroczyście podpisano Porozumienie o współpracy wzajemnej pomiędzy samorządami słowackiej Gminy Brezovica nad Torysą i Gminy Chorkówka. Przyjacielskie kontakty utrzymywane są już od 2000 r., a współpraca transgraniczna dotyczy różnorodnych obszarów aktywności. Co roku w miesiącu lipcu delegacja naszej gminy wyjeżdża na Jarmak Brezovicki, gdzie promuje polski folklor i kuchnię oraz lokalnych rękodzielników, artystów i tradycję. Z kolei nasi słowaccy przyjaciele przyjeżdżają do nas na Biesiadę Karpacką.